Αν υπάρχει μια λέξη που συνοδεύει διαχρονικά το ελληνικό έθνος από τα βάθη της αρχαιότητας έως το σήμερα, αυτή είναι η διχόνοια. Από τη γέννηση του νεοελληνικού κράτους, και ακόμα πιο πριν, η Ελλάδα ελάχιστες φορές κατάφερε να σταθεί πραγματικά ενωμένη, ιδιαίτερα σε περιόδους ειρήνης. Το τίμημα αυτής της ανικανότητας για ενότητα είναι ορατό σήμερα όσο ποτέ: μια χώρα παγιδευμένη στα ίδια της τα αδιέξοδα, εξαρτημένη από ξένους θεσμούς, με συρρικνούμενο πληθυσμό, χαμηλή παραγωγικότητα, και μια κοινωνία σε χρόνια κρίση.
Δεν είναι μόνο οι πολιτικοί. Η ευθύνη βαραίνει και τους πολίτες – εμάς τους ίδιους. Ενώ ως λαός έχουμε αποδείξει αμέτρητες φορές πως διαθέτουμε μυαλό, εφευρετικότητα, και ικανότητες που αναγνωρίζονται διεθνώς, στο εσωτερικό μας γινόμαστε συχνά όμηροι μικροσυμφερόντων, ευκολόπιστοι σε ψεύτικες υποσχέσεις, αδρανείς όταν πρόκειται για συλλογική πρόοδο. Έτσι, το ελληνικό ταλέντο γίνεται συχνά «εξαγώγιμο προϊόν» προς το εξωτερικό, ενώ η χώρα μαραζώνει.
Αν κοιτάξουμε πίσω, αυτή η νοοτροπία δεν είναι καινούργια. Οι αρχαίοι Έλληνες, παρότι γέννησαν θαύματα πολιτισμού, σπάνια κατάφεραν να αποφύγουν τη διχόνοια, τον τοπικισμό και τις εμφύλιες συγκρούσεις. Αυτό το διαπιστώνει κανείς όχι μόνο στην Ιστορία, αλλά και μέσα από αρχαία αποφθέγματα:
«Διχόνοια χειρίστη συμβουλεύτρια πόλεων.»
(Η διχόνοια είναι ο χειρότερος σύμβουλος των πόλεων) – Αριστοτέλης-
«Ομόνοια, μέγιστον αγαθόν τοις ανθρώποις.»
(Η ομόνοια είναι το μέγιστο αγαθό για τους ανθρώπους) – Δημοσθένης -
«Εν τη ενώσει η ισχύς.»
(Στην ενότητα βρίσκεται η δύναμη) – παροιμιώδης φράση με διαχρονική αξία
Παραδείγματα διαχρονικής αποτυχίας συλλογικής ενότητας βρίσκουμε παντού:
-
Η αδυναμία συνεννόησης κατά την Επανάσταση του 1821 και οι εμφύλιοι μεταξύ των επαναστατών.
-
Τα «Κόμματα» της Βαυαροκρατίας και η εναλλαγή ξένων προστάτιδων δυνάμεων.
-
Οι διαρκείς διαιρέσεις στον 20ό αιώνα (Εθνικός Διχασμός, Εμφύλιος Πόλεμος, διχαστική μεταπολίτευση).
-
Η σημερινή πολιτική και κοινωνική αναποτελεσματικότητα.
Το πιο τραγικό; Η ιστορία δείχνει ότι όταν ενωνόμαστε, έστω και προσωρινά, μεγαλουργούμε – όπως το 1940, ή σποραδικά σε εθνικές κρίσεις. Όμως πάντα επιστρέφουμε στα ίδια λάθη.
Σήμερα, η Ελλάδα σέρνεται ανάμεσα στην οικονομική εξάρτηση, την πολιτική στασιμότητα και τον δημογραφικό μαρασμό. Μια χώρα που, αντί να παράγει, εξαρτάται από δάνεια. Ένα κράτος που οι κυβερνήσεις του ενδιαφέρονται περισσότερο για την αναπαραγωγή της εξουσίας παρά για το κοινό καλό. Και ένας λαός που – δυστυχώς – συνεχίζει να πιστεύει σε εύκολες λύσεις, να διχάζεται για μικροπράγματα, και να ξεχνά ότι η ατομική επιτυχία χωρίς συλλογική πρόοδο είναι άδεια νίκη.
Αν υπάρχει ελπίδα;
Υπάρχει – αν αναγνωρίσουμε επιτέλους τη διαχρονική «κατάρα» της διχόνοιας και δουλέψουμε συνειδητά για τη συλλογική αφύπνιση, την πραγματική ενότητα, και την αλλαγή νοοτροπίας.
Όπως έγραφε ο Θουκυδίδης:
«Τοις δε τοις μέλλονσι μάλιστα γνώσεσθε, ότι όπερ και πάσχειν μέλλετε, τούτο και ενεργείτε.»
(Αυτό που πάσχετε, αυτό και πράττετε οι ίδιοι)
Ενδεικτικές πηγές/παραδείγματα:
-
Βλ. «Η Ιστορία του Νέου Ελληνισμού» του Γιώργου Κορδάτου
-
Άρθρα της Καθημερινής και του Βήματος για τη μεταπολεμική ελληνική κοινωνία
-
Αρχαία Ελληνική Γραμματεία (Θουκυδίδης, Δημοσθένης, Αριστοτέλης)
-
«Διχασμοί στην ελληνική Ιστορία», συλλογικό έργο (Εκδ. Παπαδόπουλος)
Με εκτίμηση, Ευφορίων
Ὃ μὴ ὁρῶμεν, οὐ σημαίνει ὅτι οὐκ ἔστιν.
— THATAKOUTE —
